OLGA TOKARCZUK POLSKA NOBEL 2018

Opis

Olga Nawoja Tokarczuk (ur. 29 stycznia 1962 w Sulechowie[1]) – polska pisarka, eseistka, scenarzystka i psycholożka[2]. Jest laureatką Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 2018[3] i laureatką The Man Booker International Prize 2018 za powieść „Bieguni”[4] oraz dwukrotną laureatką Nagrody Literackiej Nike (2008 i 2015) za powieści „Bieguni”[5] i „Księgi Jakubowe”[6], a także pięciokrotną laureatką Nagrody Literackiej Nike Czytelników (1997, 1999, 2002, 2008 i 2015) za zbiory opowiadań i powieści „Prawiek i inne czasy”[7], „Dom dzienny, dom nocny”[8], „Gra na wielu bębenkach”[9], „Bieguni”[10] i „Księgi Jakubowe”[11]. Tytuł doktora honoris causa nadały pisarce: Uniwersytet Warszawski[12], Uniwersytet Jagielloński (2021)[13], Uniwersytet Wrocławski[14], Uniwersytet Gdański (2024)[15], Uniwersytet Sofijski[16], Hong Kong Baptist University[17], Uniwersytet w Tel Awiwie (2023)[18] i Sorbona w Paryżu (2025)[19]. Została odznaczona Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[20], Odznaką Honorową Złota „Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego”[21], Odznaką Honorową Powiatu Kłodzkiego[22] oraz Medalem Senatu RP[23]. W Norwegii uhonorowana tytułem Arne Næss[24]. Jest Honorową Obywatelką Miasta i Gminy Bardo[25], Nowej Rudy[26], Wrocławia[27], Warszawy[28] oraz Krakowa[29]. Od września 2025 roku pełni funkcję honorowej wiceprezeski PEN International[30]. Wczesne lata Olga Tokarczuk urodziła się w Sulechowie, a wychowała w Klenicy (woj. lubuskie)[31]. Jest absolwentką Liceum Ogólnokształcącego im. Cypriana Kamila Norwida w Kietrzu (1981). Ukończyła studia na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego (1987)[32][33]. Jako wolontariuszka pracowała z osobami z zaburzeniami psychicznymi. Po ukończeniu studiów została psychoterapeutką w poradni zdrowia psychicznego w Wałbrzychu[34]. Poznała prace Carla Gustava Junga, co wywarło wpływ na jej późniejszą twórczość[35]. Pierwsze publikacje Tokarczuk zadebiutowała w roku 1979 dwoma krótkimi opowiadaniami o tytułach „Świąteczne zabijanie ryby” i „Moi przyjaciele”. Ukazały się one w piśmie młodzieżowym „Na przełaj”. Młodzieńcze utwory prozą pisarka opublikowała pod pseudonimem Natasza Borodin[36]. W następnych latach Tokarczuk publikowała recenzje i wiersze w prasie, m.in. w „Radarze”, „Życiu Literackim”, „Mandragorze”. Aż w roku 1989 wydała arkusz poetycki „Miasto w lustrach”. W roku 1994 Tokarczuk opublikowała debiutancką powieść – „Podróż ludzi Księgi”[37]. Książka ukazała się nakładem wydawnictwa Przedświt i zdobyła nagrodę Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek[38]. Rok później Tokarczuk została członkinią Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Była na stypendiach literackich w Stanach Zjednoczonych, Berlinie[39] i Amsterdamie[40]. Dojrzała twórczość Obok siebie na fotelach siedzą dwie kobiety. Po lewej Tokarczuk w dredach spogląda na Holland, która trzyma mikrofon i przemawia machając dłońmi. W tle wyświetlane z rzutnika loga. Olga Tokarczuk i Agnieszka Holland w MOK w Nowej Rudzie (2017) W roku 1995 Tokarczuk opublikowała drugą powieść o tytule „E.

E.”. Uznanie przyniosła jej jednak dopiero trzecia książka prozatorska, wydana rok później – „Prawiek i inne czasy”. Za nią Tokarczuk otrzymała nominację do Nagrody Literackiej Nike[41], a także Paszport „Polityki”[42] i Nagrodę Fundacji im. Kościelskich[43]. Tokarczuk kontynuowała dobrą passę i w roku 1997 opublikowała zbiór opowiadań „Szafa”, a w roku 1998 powieść „Dom dzienny, dom nocny”. W następnych latach ukazywały się kolejno „Gra na wielu bębenkach” (2001), „Ostatnie historie” (2004), „Anna In w grobowcach świata” (2006), „Bieguni” (2007), „Prowadź swój pług przez kości umarłych” (2009), „Księgi Jakubowe” (2015), „Opowiadania bizarne” (2018), „Czuły narrator” (2020) i „Empuzjon” (2022), a także współtworzone z ilustratorką Joanną Concejo „Zagubiona dusza” (2017) i „Pan Wyrazisty” (2023)[44]. Sukcesy międzynarodowe Książki Tokarczuk przetłumaczono na dziesiątki języków, w tym bułgarski, serbski, ukraiński, niemiecki, francuski, włoski, angielski, czeski, hiszpański, portugalski, rosyjski, albański i chiński[45]. O. Tokarczuk podczas prezentacji filmu Pokot na festiwalu w Berlinie (2017) Powieść „Prowadź swój pług przez kości umarłych” brytyjski dziennik „The Guardian” umieścił na liście 1000 najlepszych książek XXI wieku[46], a amerykański tygodnik „Time” na liście 100 najlepszych thrillerów opublikowanych po 1800 roku[47]. „Bieguni” trafili na listę 100 najlepszych książek literatury światowej według niemieckiego tygodnika „Die Zeit”[48]. „Księgi Jakubowe” z kolei znalazły się wśród 100 najlepszych książek z lat 1925–2025 według niemieckiego tygodnika „Der Spiegel”[49]. „Empuzjon” został wyróżniony przez „New York Times” jako jedna z najlepszych książek roku 2024[50]. W roku 2018 Tokarczuk została nagrodzona międzynarodowym Bookerem za „Biegunów” w tłumaczeniu Jennifer Croft[51]. A w roku 2019 otrzymała literackiego Nobla (za rok 2018). Nagrodę przyznano jej za „narracyjną wyobraźnię, która z encyklopedycz