Twierdza Kłodzko Monografia historyczna - Grzegorz Podruczny - książka historyczna wyd. 2023

Opis

Twierdza Kłodzko przez wiele stuleci pełniła ważną rolę w systemie obronnym na pograniczu Śląska, Czech i Moraw. Pierwsze fortyfikacje powstały tu już pod koniec X wieku i przez kolejne stulecia zostały rozbudowane do postaci zamku górującego nad miastem. Dopiero jednak wymogi nowożytnej wojny doprowadziły w XVII wieku do powstania w tym miejscu nowoczesnej twierdzy, rozbudowywanej i modernizowanej przez następne trzy stulecia kolejno przez Czechów, Austriaków i Prusaków, dostosowujących koncepcję obronną warowni do ewoluujących warunków pola walki. Powstało w ten sposób jedno z najciekawszych założeń obronnych Europy, do dziś zadziwiające swoim ogromem, a także różnorodnością koncepcji fortyfikacyjnych jej twórców, dynamiką myśli inżynieryjno-wojskowej i mnogością tworzących ją dzieł obronnych, z których znaczna część zachowała się do czasów współczesnych.

Prezentowana tutaj pierwsza pełna monografia twierdzy kłodzkiej opisuje szczegółowo jej dzieje i architekturę w tym najważniejszym dla niej okresie aktywności wojskowej. Zaopatrzona w silny garnizon i wielokrotnie goszcząca pod swymi murami wrogie armie, kłodzka warownia była świadkiem wielu wiekopomnych wydarzeń z historii Śląska i sąsiednich krajów, doświadczając tak chwały, jak i zmienności fortuny. Była też aktywnie wykorzystywana w trakcie walk od czasów wojny trzydziestoletniej aż po epokę napoleońską. Od XIX stulecia znaczenie warowni w systemie obronnym systematycznie jednak spadało, a ona sama musiała z czasem godzić się ze wspólnym losem tych twierdz, które przestały już spełniać swoją rolę militarną. Pozostaje jednak wciąż ważnym zabytkiem architektury obronnej oraz ciekawą atrakcją turystyczną na szlaku nowożytnych śląskich założeń obronnych.(opis wydawcy)Spis treści:Wstęp1. Okres przed wojną trzydziestoletnią1.1. Zamek1.2. Fortyfikacje miasta2. Twierdza Kłodzko w okresie habsburskim2.1. Kłodzko w okresie wojny trzydziestoletniej2.1.1. Działania w hrabstwie kłodzkim w okresie przed oblężeniem  w 1622 roku2.1.2. Przebieg oblężenia2.1.3. Działania wojenne w hrabstwie kłodzkim w latach 1622–16482.1.4. Prace budowlane przy fortyfikacjach w latach 1622–16482.2. Prace projektowe i budowlane w okresie 1648–16852.2.1. Budowa arsenału2.2.2. Projekt Talducciego2.3. Prace w okresie 1697-17032.4. Prace projektowe i budowlane w okresie 1704-17412.5. Projektanci i budowniczowie2.5.1. Giovanni Battista Pieroni2.5.2. Nicolaus Schmidt2.5.3. Filipo Talducci von Haus2.5.4. Norbert Wenzel von Linck, J. Vogel, N. Tello2.5.5. Budowniczowie2.6. Finansowanie budowy2.7. Opis twierdzy pod koniec okresu habsburskiego3. Twierdza fryderycjańska 1742-18063.1. Okres 1742-17563.1.1. Oblężenie z 1742 roku3.1.2. Projekt Walravego3.1.3. Domniemany projekt fortyfikacji miasta autorstwa Walravego3.1.4. Kolejne projekty3.1.5. Ogólna chronologia budowy3.1.6. Harmonogram budowy obiektów garnizonowych3.1.7. Koszty budowy3.1.8. Organizacja prac budowlanych3.1.9. Wyburzenia zabudowy miejskiej i odszkodowania za zajęte działki3.1.10. Opis fortyfikacji wzniesionych w pierwszym okresie pruskich rządów3.2. Kłodzko w okresie wojny siedmioletniej3.2.1. Oblężenie Kłodzka w 1760 roku3.2.2. Działania austriackie w latach 1760–17633.3. Okres 1763–18063.3.1. Pierwsze, niezrealizowane projekty Reglera3.3.2. Przebudowa Twierdzy Głównej w latach 1770–17783.3.3. Opis zrealizowanych dzieł obronnych3.3.4. Okres wojny o sukcesję bawarską3.3.5. Prace projektowe i budowlane w latach 1779–17863.4. Okres 1786–18063.4.1. Prace budowlane3.4.2. Budowniczowie twierdzy w okresie 1742-18063.4.3. Pozostały personel twierdzy – lata 1794-18063.4.4. Budynki garnizonowe4. Twierdza w XIX wieku4.1. Fortyfikacje Kłodzka w latach 1807-18154.1.1. Oblężenie i obóz z 1807 roku4.1.2. Obóz z 1808 roku4.1.3. Rozbudowa obozu z 1813 roku4.1.4. Inżynierowie związani z przebudową twierdzy w latach 1807-18154.2. Fortyfikacje Kłodzka w latach 1815-18664.2.1. Przebudowa szańców obozu warownego4.2.2. Rozbudowa frontu południowego w latach 1844-18554.2.3. Pozostałe prace z lat 1815-18664.2.4. Postawienie twierdzy w stan gotowości bojowej w 1850 roku4.2.5. Inżynierowie aktywni w okresie 1815-18664.3. Okres od roku 1866 do końca XIX wieku4.3.1. Postawienie twierdzy w stan gotowości bojowej w 1866 roku4.3.2. Okres po rozbudowie mobilizacyjnej4.3.3. Redukcja obszaru twierdzy4.3.4. Koncepcja obrony twierdzy z 1879 roku4.3.5. Ostatnie modernizacje twierdzy z końca XIX wieku4.3.6. Rozbiórka fortyfikacji4.3.7. Inżynierowie aktywni w okresie po 1866 roku5. Twierdza w XX i XXI wieku5.1. Okres do 1914 roku5.2. Okres międzywojenny5.2.1. Fortyfikacje i ich znaczenie5.2.2. Inwestycje cywilne w obrębie fortyfikacji5.2.3. Twierdza jak miejsce likwidacji amunicji5.3. Fortyfikacje Kłodzka w czasie II wojny światowej i okresie powojennym6. Fortyfikacje Kłodzka dzisiaj6.1. Mury średniowieczne6.2. Relikty nowożytnych fortyfikacji miejskich6.3. Twierdza Główna6.4. Twierdza Owcza Góra6.5. Relikty obozu warownego6.6. Budynki nieobronne w twierdzy7. PodsumowanieAneksySłowniczek terminów z dziedziny architektury obronnej (wybór)Miary, wagi, waluty BibliografiaSpis ilustracjiSpis tabelSummaryZusammenfassungIndeks miejscowościIndeks osób