Tłumaczenia Jana Kochanowskiego - Krzysztof Bartnicki - książka wyd. 2025

Opis

Szachy, zwane od wieków „królewską grą”, łączą w sobie kunszt strategii i subtelną symbolikę walki. Zrodzone w Indiach jako taktyczna symulacja bitew, szybko trafiły na dwory Europy, gdzie zyskały wymiar nie tylko rozrywki, lecz także metafory życia, rywalizacji i dążenia do zwycięstwa. Nic dziwnego, że gra ta stała się również tematem literackim – a jej najsłynniejszą polską realizacją są „Szachy” Jana Kochanowskiego..

Krzysztof Bartnicki w „Tłumaczeniach Jana Kochanowskiego” podejmuje odważną i odkrywczą próbę reinterpretacji tego wczesnego utworu mistrza z Czarnolasu. Autor, znany z translatorskich eksperymentów (w tym m.in. „Finnegans Wake” Jamesa Joyce’a), analizuje nie tylko tekst Kochanowskiego, ale i jego relację z łacińskim pierwowzorem Marco Girolama Vidy, błędnie uważanego za wierne tłumaczenie jego poematu. Pokazuje, że „Szachy” (według Bartnickiego – „Trony”) nie są zwykłym przekładem, lecz samodzielnym, pełnym polotu i innowacji dziełem – poematem romansowym o rywalizacji dwóch szachistów, Borzuja i Fiedura, walczących o rękę duńskiej królewny Anny. Akcja rozgrywa się na fikcyjnym dworze króla Tarsesa, w atmosferze dworskiej intrygi i emocji. Wbrew obiegowej opinii to nie jedyny utwór tłumaczony czy inspirowany cudzym wzorem, który wyszedł spod pióra Jana Kochanowskiego – jego przekłady i parafrazy obejmują także fragmenty „Psałterza Dawidowego”, antyczne obrazy z „Phaenomena”, liryki greckie i łacińskie, czy „Monomachia Parysowa z Menelausem” z „Iliady”.